شمع‌کوبی یکی از بخش‌های کمتر شناخته‌شده در پروژه‌های بزرگ پالایشگاهی و نفتی است؛ کاری تخصصی که در همان مراحل ابتدایی ساخت انجام می‌شود و نقش مهمی در استحکام سازه‌ها دارد. بسیاری از ما حتی نمی‌دانیم چنین شغلی وجود دارد یا اپراتور شمع‌کوب چه وظایفی دارد. در حالی که این کار نیازمند دقت، مهارت و تحمل شرایط سختی مثل سروصدای دائمی، کار طولانی‌مدت و خطرات فنی است.
امین رهسپار، ساکن بندر امام خمینی و پدر سه فرزند، بیش از دو دهه است که در پروژه‌های جنوبی کشور فعالیت می‌کند. او که فعالیت خود را از سرویس‌کاری آغاز کرده، سال‌هاست به‌عنوان اپراتور شمع‌کوب در پروژه‌های مختلف از جمله پروژه پالایشگاه آبادان مشغول به کار است. روایت او نه‌تنها سختی‌ها و فشارهای این حرفه را روشن می‌کند، بلکه یادآور می‌شود بخش زیادی از پیشرفت پروژه‌ها، مدیون نیروهایی است که دور از چشم، ستون‌های اصلی کار را بنا می‌کنند.

چند ساله که در پروژه مشغول هستید؟ از ابتدا اپراتور شمع کوب بودید؟
حقیقتش علاقه زیادی به درس خواندن داشتم ولی شرایط طوری بود که نتوانستم ادامه بدهم. سه خواهر و برادر کوچکتر از خودم داشتم و سنم خیلی پایین بود که پدرم فوت شد، مجبور شدم برای تأمین هزینه‌های خانواده کار کنم اما باز هم سعی کردم ادامه تحصیل بدهم ولی نشد. سال ۱۳۷۹ بعنوان سرویس‌کار وارد پروژه پتروشیمی بوعلی سینا در منطقه ویژه شدم و چهار سال است در پروژه طرح توسعه و تثبیت ظرفیت پالایشگاه آبادان با شرکت طراحی و ساختمان نفت، همکاری دارم. با اینکه در زمینه سرویس‌کاری ماشین آلات سنگین فعالیت داشتم اما خیلی زود با فعالیت شمع‌کوبی آشنا شدم و این مهارت را یاد گرفتم. کاری که می‌کنیم کمی سخت است، حجم کار بالاست و از نظر روحی و روانی فشار می‌آورد.

کمی در رابطه با وظایف اپراتور دستگاه شمع‌کوب برایمان بگویید.
صبح که می‌آییم، ابتدا باید تمام قسمت‌های دستگاه را چک کنیم تا آماده شروع کار باشد. آب و روغن دستگاه چک می‌شود، بعد دستگاه را روشن می‌کنیم تا کمی گرم شود. اتصالات مهم دستگاه باید بررسی شود، از سیم گرفته تا بوم دستگاه و سیم‌هایی که ممکن است گره خورده باشند. سپس با مسئول اجرایی درباره برنامه کارِ روز صحبت می‌کنیم، مثلاً اینکه امروز قرار است کدام نقاط را شمع‌کوبی کنیم و چه کاری باید انجام شود، کدام نقشه باید پیاده شود تا برویم و مستقر شویم. سطح زمین باید هموار باشد تا شمع‌ها درست و مرتب چیده شوند. کارِ خیلی سنگینی است، در پروژه‌ها به‌خصوص پروژه‌های پتروشیمی یا پالایشگاهی، بعد از خاکریزی و تسطیح زمین و آماده‌سازی، اولین کاری که باید انجام شود شمع‌کوبی است. تا شمع‌کوبی انجام نشود، سراغ کارهای دیگر نمی‌توانند بروند، در واقع، انگار پِی تمام پروژه همان شمع‌کوبی است.

اکثراً میگن اپراتورهای شمع‌کوب به دلیل تحمل صدای زیاد، آدم‌های عصبی هستند واقعیت داره؟ این ناراحتی و فشارهای عصبی را به منزل منتقل می‌کنید؟
بله، به نظر می‌رسد این‌طور باشد و آدم را عصبی می‌کند ولی تلاش می‌کنم به خودم مسلط باشم. هرکاری سختی‌های خودش را دارد، اما اگر با علاقه همراه باشد و اینکه فکرت پیش بچه‌هایت باشد، مرور این چیزها آرامت می‌کند. سعی می‌کنم فشار عصبی را به خانه منتقل نکنم. بعضی وقت‌ها خسته‌کننده است، روزهایی که حجم کار زیاد باشد، بعد از کار حتماً باید یک استراحت خوب داشته باشم. ترجیح می‌دهم به جای عصبی ماندن با بچه‌ها خوش باشم.

از خطراتِ کار گفتید، پیش آمده جلوی چشم شما حادثه‌ای رخ بدهد؟
بله، در منطقه ویژه فولاد بندر امام خمینی متأسفانه دو سه حادثه خیلی بد رخ داد، دستگاه چپ کرد. وقتی دستگاه ایراد دارد نباید استفاده شود، اما متأسفانه اصرار کارفرما باعث بروز حادثه شد. خوشبختانه در پروژه آبادان به مسائل ایمنی خیلی اهمیت می‌دهند و تا حالا اتفاق بدی رخ نداده است.

روزی ۱۲ ساعت کار را چطور مدیریت می‌کنید؟
می‌گویند ۱۲ ساعت کار، اما استراحت یک تا دو ساعته داریم که خیلی کمک می‌کند. سعی می‌کنیم همیشه قبل از اتمام ساعت کاری، کارِمان را تمام کنیم تا از نظر روانی آرام‌تر باشیم، دستگاه هم داغ نکند و از نظر اجرایی خیالمان راحت باشد.

معمولاً روزی چقدر شمع می‌کوبید؟
بستگی دارد، ما روزانه بین ۱۵ تا ۲۰ نقطه دوبل شمع کوبیدیم. اگر کار خوب باشد و مشکلی پیش نیاید، راحت می‌توانیم کار کنیم. مثلاً دستگاه خراب نباشد، نقشه مشکل نداشته باشد، شمع‌رسانی به موقع انجام شود. چون در این کار همه چیز به هم گره خورده است.

دوست داشتید کاری غیر از اپراتوری شمع‌کوب در پروژه انجام بدهید؟
پروژه زیاد کار کردم و تقریباً با خیلی از کارها آشنا هستم. بله، کارِ فنی، تعمیراتی و کارهای مرتبط با خرید کالاهای صنعتی را خیلی دوست دارم.

کار در پروژه آبادان را چطور می‌بینید؟
پروژه خیلی خوبی است. سال ۸۵ استخدام یکی دیگر از شرکت‌های فعال در پروژه آبادان شدم. الان هم از سال ۱۴۰۳ در پروژه فاز دو مشغول هستم. فاز دو آبادان پروژه عظیم و بزرگی است و خیلی از نیروهای بومی در این پروژه رشد کرده‌اند.

اگر صحبتی با مدیران شرکت دارید بفرمایید.
بله، صحبت زیاد است، خواهش می‌کنم توجه بیشتری داشته باشند. خیلی از کارگرها در این شرایط تورمی کم و کسری دارند. همین الان جایی که ما کار می‌کنیم، کارگر می‌گوید چهار ماه حقوق نگرفته است. خب آن مسئول عزیزی که صدای من را می‌شنود یا تصویر من را می‌بیند، در جریان باشد که چگونه می‌شود در این گرانی و این شرایط، فردی که سرپرستی خانواده را بر عهده دارد، چهار ماه حقوق نگیرد؟ خیلی سخت است، اصلاً نمی‌شود. واقعاً فکر کردن به این موضوع هم سخت است، چه برسد به تجربه‌اش!

و اما سؤال آخر، آیا کارِتان را با علاقه انجام می‌دهید؟
بله، هر ساعتی که کار می‌کنیم باید با علاقه باشد. روزی که بدون علاقه بیایی، نمی‌توانی کارَت را درست انجام بدهی. به آن جوانی که می‌خواهد وارد این کار شود توصیه می‌کنم، کارَش را به نحو احسن انجام بدهد، اگر بدون علاقه بیاید، به خودش آسیب می‌زند.